Search the Community

Wojna jest sexy Wmawia nam się, że kobiety są miłe, ugodowe, grzeczne i pokojowe, tymczasem kiedy wybucha wojna kobiety nie są ani miłe, ani grzeczne ani nawet pokojowo nastawione a na dodatek stają się niezwykle rozwiązłe i bezpardonowe. To w końcu jak jest? Dlaczego kobiety zuluskie biegały nago przed wojownikami, a beduińskie zachęcały mężczyzn do walki, odsłaniając piersi, wyjaśnia w książce David Livingstone Smith[1]. Jeśli wojna jest produktem ewolucji biologicznej, a motorem ewolucji jest reprodukcja, to narzuca się wniosek, że zamiłowanie mężczyzn do wojaczki musi mieć jakiś związek z seksem i relacjami damsko-męskimi. Kluczem do zrozumienia tego związku może być uwaga poczyniona przez Helenę Marię Lucy Swanwick, feministkę i pacyfistkę, która stwierdziła: „Z żalem muszę przyznać, że choć to mężczyźni toczą wojny, nie czyniliby tak, gdyby w zamian nie otrzymywali jakże wielkiego podziwu ze strony kobiet”. W przekładzie na język biologii oznacza to po prostu, że mentalność wojownika musi być cechą, którą nasz gatunek „zawdzięcza” przodkiniom preferującym mężczyzn skłonnych do agresji. Arystofanes w „Lizystracie” bawi się opisem hipotetycznej sytuacji, jak to ateńskie i spartańskie kobiety postanowiły przywrócić pokój między miastami i ustaliły, że póki mężczyźni nie zakończą wojny peloponeskiej, one nie wpuszczą ich do swych łożnic. W rzeczywistości zwykle musiało jednak być na odwrót. Zapewne już kobiety epoki kamienia czuły szczególny pociąg do wojowników, a jeśli takie preferencje utrzymują się wystarczająco długo, w populacji rozprzestrzeniają się geny odpowiedzialne za agresywne zachowanie. A jak to wygląda z kobiecej perspektywy? Dla kobiet reprodukcja jest bardzo kosztowna. Oznacza wielomiesięczną ciążę z wszystkimi jej niedogodnościami, zwykle bolesny poród. Potem niemowlę trzeba wykarmić piersią, co pozbawia matkę dużej porcji energii oraz składników odżywczych. I opiekować się nim, póki się nie usamodzielni. A do tego na ogół całkiem łatwo kobiecie zajść w ciążę. Jak widać, przy takich kosztach kobieta musi być bardzo wymagająca i starać się znaleźć takiego partnera, który nie dość, że daje szanse na zdrowego, żywotnego i dobrze rokującego potomka, to jeszcze będzie w stanie zapewnić środki mogące zrekompensować poniesione przez nią koszty. Darwin pokazał, że w sprawie seksu decyzja zwykle należy do samic. Chociaż to samce stają – czasem dosłownie – na głowie, by zrobić wrażenie na potencjalnej partnerce i odstraszyć ewentualnych zalotników, to samice dokonują wyboru. W tym ujęciu gwałt można uznać za strategię niechcianych mężczyzn, którzy nie akceptują ewolucyjnego prawa kobiety do wyboru. Jakie są konsekwencje doboru seksualnego w kontekście naszych zainteresowań? Wojownicy zwykle mają w społeczności wysoki status, a przy okazji dysponują możliwością zdobycia zasobów i utrzymania stanu posiadania. Trudno się zatem dziwić, że od zawsze byli dla kobiet łakomym kąskiem. Wojna jest więc też sexy! Autorka jednego z arabskich poematów z VII wieku tak oto kusi wojowników: „Zwyciężajcie, a nasze objęcia i najmiększe kobierce będą na was oczekiwać”. I to nie jest tylko magia opowieści z tysiąca i jednej nocy. U Zulusów młode kobiety przebiegały nago przed szpalerem wyruszających na bój wojowników, a beduińskie kobiety zachęcały swych mężczyzn do walki, odkrywając piersi. W Europie w XVIII wieku „chutliwy młody oficer był niemal archetypem uwodziciela. I to nie tylko w literaturze. W przypadku huzarów – lekkiej kawalerii – reguła ta nie ograniczała się wyłącznie do oficerów. Olśniewający mundur – wysokie futrzane czapy, obcisłe spodnie, a do tego peleryny obramowane futrem, noszone na ramieniu, to klasyczny przykład genetycznej reklamy. Nic dziwnego, że huzarzy jako kochankowie mieli reputację znacznie lepszą niż jako żołnierze. Ich osiągnięcia na polach bitew nie były tak imponujące”. Ten związek Erosa i Marsa nie jest oczywiście specyfiką wyłącznie dawnych epok i innych kultur. Podczas II wojny światowej Brytyjki bez żadnych skrupułów nawiązywały intymne kontakty ze stacjonującymi na wyspach amerykańskimi żołnierzami. („To nie było niemoralne – półżartem wyjaśniała pewna Brytyjka. – Przecież trwała wojna”.) Po drugiej stronie Atlantyku równie czule żegnały odjeżdżających na front amerykańskie kobiety, zwane czasem dziewczynami zwycięstwa lub tulącymi się króliczkami, bez wahania oddawały się żołnierzom, bo uważały, że w ten sposób spełniają patriotyczny obowiązek. A TerryW latach 90. XX w. amerykański dziennikarz Chris Hedges przesyłał korespondencje z targanej wojną byłej Jugosławii. Jak pisał, „podczas wojny normy ulegały zawieszeniu. Kobiety, które wcześniej prowadziły cnotliwe życie i spędzały czas w zaciszu domowego ogniska, teraz bez najmniejszych wahań angażują się w przygodny seks, a mężczyźni, których jedynym atutem jest to, że mogą kogoś pozbawić życia, stają się przedmiotem pożądania. Ba! – mordercy czy lokalni watażkowie stają się przedmiotem seksualnych fantazji”. 1. The Most Dangerous Animal: Human Nature and the Origins of War Review: The Most Dangerous Animal: Human nature and the origins of war Wojna jest sexy